Stand van zaken
Minister enthousiast
In 2002 maakte het bestuur van Stichting Twickel kennis met de visie Boeren voor Natuur en zag de mogelijkheden om daarmee het toekomstperspectief voor zowel het landgoed als de pachters te versterken. Zij benaderde Alterra om een plan op te stellen. Dit resulteerde in een bijeenkomst in januari 2003 waarbij naast gedeputeerden, waterschapsbestuurders, lokale bestuurders en Tweede Kamerleden, tevens minister Veerman van LNV aanwezig was. De minister was positief over een landelijke pilot Boeren voor Natuur op Twickel en was bereid daarvoor ook middelen beschikbaar te stellen, mits ook regionale partijen meebetalen.
Voor het project zijn een stuurgroep en een projectgroep van start gegaan. In de stuurgroep zijn het ministerie van LNV en bestuurders van de Stichting Twickel, provincie Overijssel, Gemeente Hof van Twente, de Regio Twente en Waterschap Regge en Dinkel vertegenwoordigd. In de projectgroep zijn actief: de adjunct-rentmeester van Twickel, de pachterscommissie van Twickel, Alterra, provincie Overijssel, Waterschap, DLG en LNV-DRZ Oost.
Eerste plannen gereed
Door Alterra zijn in 2003 de mogelijkheden voor Boeren voor Natuur verkend en is de animo gepeild onder de pachters. Het merendeel van de pachters stond op dat moment positief kritisch tegenover de visie. Voor tien bedrijven zijn concrete plannen uitgewerkt voor de omschakeling naar een natuurgerichte of landschapsgerichte bedrijfsvoering. Deze bedrijfsplannen werden gebundeld in 'Boeren voor Natuur op Twickel. Plan eerste fase' (niet opvraagbaar).
Fondsvorming en goedkeuring EU
De stuurgroep werkte met succes aan het werven van financiers voor de pilot. Maar fondsvorming en -vulling konden pas echt van start gaan toen de visie Boeren voor Natuur de Staatssteuntoets van de EU had doorstaan. In juli 2006 gaf de Europese Commissie aan geen bezwaar te hebben tegen de vergoedingenmethodiek voor het natuurgericht bedrijf volgens de visie Boeren voor Natuur. De goedkeuring werd echter enkel verleend voor de twee pilots, op basis van berekeningen voor melkveehouderij. In augustus 2007 werd daarom een aanvullende aanvraag ingediend in Brussel voor bedrijven met zoogkoeien en schapen. Enkele maanden later kwam ook hiervoor toestemming.
In het rapport Boeren voor Natuur, een economische vertaling worden de modellen beschreven aan de hand waarvan de inkomstenderving voor de verschillende bedrijfstypen is bepaald. Eveneens wordt de methodiek omschreven waarmee de economische evaluatie over 5 en 10 jaar moet plaatsvinden. Door deze evaluatie houdt ‘Brussel’ een vinger aan de pols als het gaat om de hoogte van de vergoedingen die ‘Boeren voor Natuur’-boeren ontvangen.
Het idee van het landschapsgerichte bedrijf werd door Brussel weliswaar omarmd, maar in de beschikking (van 2006) wordt aangegeven dat de ontwikkeling van nieuwe landschapselementen in principe zou moeten worden gerealiseerd met bestaand instrumentarium. Gezocht wordt naar manieren om de voor Twickel zo belangrijke landschapsgerichte bedrijfsvoering toch in uitvoering te laten gaan. Mogelijk biedt de catalogus groenblauwe diensten een oplossing (zie www.catalogusgroenblauwediensten.nl).
Eindelijk van start
Per 1 januari 2008 is voor drie natuurgerichte bedrijven de pilot Boeren voor natuur op Twickel van start gegaan. Om te bekijken wat Boeren voor Natuur op termijn oplevert, moeten vele aspecten gemonitord worden. Hier zijn veel spelers bij betrokken. De ontwikkelingen van de betrokken bedrijven ten aanzien van de landbouw, bedrijfsvoering en bedrijfsresutaten worden de komende jaren nauwlettend gevolgd. Samen met de ondernemers is bekeken wat er zoal vastgelegd moet worden. Voor monitoring van de vogelstand wordt samengewerkt met vrijwilligers van de Vogelwerkgroep Twente. Met het Waterschap Regge en Dinkel is de monitoring van de waterhuishouding opgepakt. Met de ondernemers wordt in detail vastgelegd op welke plekken gegevens worden verzameld zoals bodemvruchtbaarheid en grondwaterstanden; zij kunnen zelf een rol spelen bij het vastleggen van een deel van de relevante gegevens. Dienst Landelijk Gebied is betrokken bij de inrichting van het gebied. Dit heeft vooral betrekking op de herinrichting van de waterhuishouding. Waterschap Regge en Dinkel geeft aan welke waterdoelen zij gerealiseerd wil zien. Met een adviesbureau zijn concrete afspraken gemaakt om de effecten van Boeren voor Natuur op de maatschappelijke omgeving goed te monitoren. Verder zijn er activiteiten om meer te weten te komen over de visstand, gewassen en bodemvruchtbaarheid en wordt een flora- en vegetatiekartering uitgevoerd. De resultaten van de monitoring zullen jaarlijks in een verslag worden vastgelegd. Deze verslagen zijn te vinden op de pagina’s Publicaties op deze website.