Het bedrijf verandert ingrijpend
Minder vee en minder melk
Het huidige bedrijf heeft de uitstraling van een moderne ruilverkavelingboerderij. De woning en stallen zijn in 1993 nieuw gebouwd. In de ligboxenstal is plaats voor 130 melkkoeien.Het bedrijf beschikt over 91,5 hectaregrasland, 1,5 hectare erf en 7 hectare puur landschapselementen. Het merendeel van het grasland is nog nooit gescheurd. De weiden kunnen honderden jaren oud zijn, wat ze biologisch en cultuurhistorisch interessant maakt. De grondsoort is deels klei en deels veen. Het is van nature rijke grond die zich uitstekend leent voor de productie van gras.
Volledig zelfvoorzienend
Natuurgericht boeren volgens het concept Boeren voor Natuur betekent dat het bedrijf de aanvoer van voedermiddelen en meststoffen geheel staakt (no-input). Dit levert uitstekende basiscondities voor het grote aantal wilde planten en dieren dat traditioneel op het landbouwbedrijf voorkomt. Het huidige beleid probeert met allerlei beheerspakketten (op perceelsniveau) die natuurwaarden terug te krijgen of in stand te houden. 'Boeren voor Natuur' spreekt slechts één heldere spelregel af op bedrijfsniveau: 'no-input'. Hiermee behoudt de boer enige speelruimte en ontstaat (weer) een optimale relatie tussen het landbouwbedrijf en de natuur.
Omdat het bedrijf van de familie Duijndam sinds 1997 een biologische bedrijfsvoering kent, is de aanvoer van voer en meststoffen al drastisch verminderd. Geheel geen aanvoer is echter nog een forse stap verder. Het bedrijf zal als gevolg daarvan extensiveren. De veebezetting en de melkproductie vormen op het natuurgerichte bedrijf geen uitgangspunt, maar zijn het resultaat van bodemvruchtbaarheid en vakmanschap.
Graan in de polder
De no-input-eis brengt met zich mee dat niet alleen het ruwvoer, maar ook het krachtvoer op het eigen bedrijf moet worden geteeld. Op een deel van het bedrijf met kleigrond is dit technisch mogelijk. Graan komt hiervoor het eerst in aanmerking. Zowel vanuit landbouwkundig als botanisch oogpunt is dit het meest aantrekkelijke energierijke voedergewas.
In het najaar van 2007 is voor het eerst graan gezaaid dat in de zomer van 2008 is geoogst. Gekozen is voor triticale, een kruising tussen rogge en tarwe. Triticale geeft goede opbrengsten en is weinig gevoelig voor schimmelziektes. Het graan is van belang voor de energievoorziening van de koeien. Daarnaast hebben de koeien voor een goede gezondheid en productie voldoende eiwit nodig. Het gras is een eiwitbron, maar het eiwitgehalte in het gras is door de geringere mestgift en de uitgestelde maaidatum doorgaans laag. Daarom doet naast graan ook luzerne haar intrede op het bedrijf. Luzerne is een vlinderbloemig, eiwitrijk gewas. Op deze wijze moet het bedrijf volledig zelfvoorzienend in eiwit worden. Op gangbare bedrijven wordt veel eiwit aangekocht in de vorm van producten zoals sojaschroot.
Minder vee, minder mest
De productie van voldoende energie- en eiwitrijk voer vormt een beperkende factor voor de dierlijke productie. Hoe kun je met het beschikbare voeraanbod zo economisch mogelijk melk en vlees produceren? Dat is de grote uitdaging voor de familie Duijndam. In de zoektocht naar het optimum verschuift de laatste jaren de productie van melk naar vlees. Het aantal koeien is de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven, maar de jaarlijkse melkproductie halveerde ongeveer sinds 2003 tot 310.000 kg melk. Tegelijkertijd is de vleesafzet flink gestegen. Ruim 20% van het inkomen komt nu uit de verkoop van vlees. Die verkoop vindt plaats aan restaurants, speciaalzaken en vanuit huis.
Natuur als inkomstenbron
Door de omschakeling naar de natuurgerichte bedrijfsvoering extensiveert het bedrijf; de dierlijke productie daalt flink. Daarvoor in de plaats krijgt de natuur veel meer ruimte. De veehouder krijgt daarvoor een beloning. In de nieuwe opzet zijn natuur (25%) en landschap (6%) belangrijke peilers onder het inkomen geworden. Naast een verschuiving in de inkomstenbronnen, zijn er ook verschuivingen aan de kostenkant. Omdat er geen voeraankopen meer zijn en minder koeien worden gehouden, dalen de bedrijfskosten. Daarentegen stijgen de kosten van loonwerkers omdat vrijwel al het werk op het bouwland door een loonwerker moet worden uitgevoerd. Ook de vaste kosten voor werktuigen en gebouwen zullen stijgen door de opslag en verwerking van compost, hooi en graan. Dankzij de omschakeling van het bedrijf naar een opzet volgens Boeren voor Natuur, verbetert niet alleen het perspectief voor de natuur in het gebied, maar ook voor een goed arbeidsinkomen voor de veehouder en de continuïteit van zijn bedrijf.
Verhalen van Biesland
De ontwikkelingen op het bedrijf worden nauwkeurig gevolgd. In ‘Verhalen van Biesland' staat voor de verschillende jaren beschreven welke beslissingen op het gebied van de bedrijfsvoering worden genomen, welke bedrijfsaanpassingen worden gedaan en wat daarvan de (economische) gevolgen zijn. Lees meer hierover in Verhalen van Biesland op de pagina Publicaties van deze website.