Boeren voor Natuur

Voorlopige contracten worden voorbereid

In plaats van een lang verwacht eindoordeel van Brussel over Boeren voor Natuur, zijn er vorige week toch nog weer toelichtende vragen gekomen vanuit de Europese Commissie. De verwachting van LNV is dat Boeren voor Natuur wel doorgaat, maar niet geheel zonder voorwaarden. In Brussel schrijven ze nu aan het definitieve antwoord. We hebben in de discussie ons best gedaan om de uitgangspunten van BvN en de hoogte van de vergoedingen overeind te houden. In mei verwachten we het officiële bericht van de EU.

Ondertussen wordt er op Twickel gewerkt aan de voorlopige contracten voor de eerste vijf natuurgerichte bedrijven (voor bijv. 1 jaar), zodat we snel van start kunnen gaan met het betalen van groene diensten aan de boeren als de goedkeuring een feit is. Het opstellen van definitieve contracten zal namelijk ook wel weer de nodige tijd nemen. Maar als er eenmaal een start gemaakt is, komen we verder. Over de voorlopige contracten vindt op 1 mei een overleg plaats op het ministerie, samen met de notaris en met juristen. We moeten dus met ons allen nog even de moed erin houden.

Bijeenkomst Kiezen voor Groene en Blauwe Diensten

Op 25 april ontmoeten initiatiefnemers van groenblauwe diensten projecten elkaar om hun kennis en ervaringen uit te wisselen. De dag is een gezamenlijk initiatief van Dienst Landelijk Gebied en Alterra. Zij delen de behoefte om concrete vraagstukken rondom groene en blauwe diensten meer met elkaar te delen, zodat niet in ieder initiatief opnieuw het wiel uitgevonden hoeft worden.

Na de informatieve presentaties van voorbeeldprojecten in Midden Delfland en het Land van Wijk en Wouden, vinden er geanimeerde themadiscussies plaats. In deze discussies gaan de deelnemers met elkaar in gesprek om antwoorden te vinden op vragen als: Hoe kan beleid worden gemaakt voor Groene en Blauwe Diensten? Wat mag er verwacht worden van private financiering? Hoe betrek je private partijen? Hoe kun je je gebied promoten en creëer je maatschappelijke draagvlak? Welke rol speelt Brussel? Hoe kunnen blauwe diensten verder ontwikkeld worden?

De deelnemers blijven in de tussentijd scherp dankzij een aantal prikkelende stellingen van Robert Jan Croonen.

's Middags weet Wim Dijkman de zaal te boeien met zijn presentatie over de catalogus groene en blauwe diensten. De catalogus geeft een overzicht van groene en blauwe diensten inclusief de maximale vergoedingen. Eind april wordt de catalogus ter goedkeuring ingediend bij de Europese Commissie, om vervolgens vanaf 1 januari 2007 operationeel te kunnen zijn.

De presentatie roept nog wel vragen op. Zo zijn initiatieven die gaan over de integratie van natuur, landschap en landbouw (zoals Boeren voor Natuur) op dit moment niet in de catalogus opgenomen. Of dit in de toekomst wel het geval zal zijn, hangt onder andere af van de reactie van Brussel op Boeren voor Natuur.

Hans Vermeer, de voorzitter van deze dag, sluit de bijeenkomst 'Kiezen voor groene en blauwe diensten' af. Een belangrijke eindconclusie van de dag is dat met name de marketing van groenblauwe diensten tot nu toe in de kinderschoenen staat. Een goede marketingstrategie zou vragers en aanbieders dichter bij elkaar kunnen brengen, want, zo stelt een van de deelnemers, 'alles is te verkopen' met het juiste verhaal.

Onder het genot van een hapje en een drankje zet de discussie zich voort op het terras. Hier blijkt dat we nog lang niet uitgepraat zijn over groene en blauwe diensten.

Eerste privaat gefinancierde landschapselement

De Bunte, het bedrijf van Corney Niemeijer op Landgoed Twickel, is één van de bedrijven die wil overstappen naar een natuurgerichte bedrijfsvoering. In de afgelopen jaren blijft duidelijkheid omtrent financiering steeds maar uit en dit stagneert niet alleen de ontwikkeling van het gehele bedrijf maar ook de natuurontwikkeling. Om te laten zien dat dit bedrijf het concept Boeren voor Natuur serieus neemt en overtuigd is van de potentie en ontwikkelingsmogelijkheden van de natuurgerichte bedrijfsvoering, heeft De Bunte met privaat geld het eerste landschapselement gerealiseerd.

Dit bedrijf op Landgoed Twickel heeft jaren stil gelegen i.v.m. het (naderende) vertrek van de vorige pachter. Sinds augustus 2005 is Corney Niemeijer samen met Gerarda van Merkerk officieel de nieuwe pachter.   Deze voormalige biologische schapenmelker heeft in 2002 zijn bedrijf i.v.m. een echtscheiding moeten verkopen. Het boeren in combinatie met de biologische bedrijfsvoering wilde hij echter niet verlaten en de stap naar een natuurgerichte bedrijfsvoering was daarom een logisch vervolg.

Na 2½ jaar tijdelijke bewoning op De Bunte kunnen nu stappen worden gedaan om het nieuwe bedrijfsconcept op te tuigen. De eerste stap is het wegwerken van het achterstallig onderhoud van gronden en houtwallen. Hierin past het om de overgang van natuur naar cultuurgrond geleidelijk te laten verlopen met behoud van goede landbouwgrond en een opwaardering van de natuur. Al die werkzaamheden zullen in het voorjaar moeten plaatsvinden, evenals de tweede stap, de inrichting van landschapselementen en de balans tussen natuur- en cultuurgrond.

Wachten op het "ja" vanuit Brussel zou minimaal weer een jaar uitstel betekenen en dus een verlies voor de natuur. Vandaar dat De Bunte zelf in actie is gekomen en met eigen geld het eerste landschapselement heeft ingericht: een nieuwe waterloop met een langzaam oplopend talud. Door de wisseling in de waterstanden en verschraling van de oever zal zich hier een stuk nieuwe natuur kunnen ontwikkelen waar ook verschillende amfibieën hun habitat zullen vinden. Daarnaast zal het naastgelegen weiland met een meer constant waterpeil eveneens een beter evenwicht kunnen vinden.

"Met dit eerste landschapselement kan iedereen zien waar het uiteindelijk om gaat in de natuurgerichte bedrijfsvoering. Dat het dan privaat gefinancierd is uit eigen middelen is niet anders. Ik geniet er elke dag van en ik hoop anderen ook," aldus Corney.

Boeren uit Amerdiep bezoeken Twickel

Op landgoed Twickel vindt op 14 maart een ontmoeting plaats tussen boeren uit het Amerdiep en boeren uit Twickel. Doel van deze dag is de Boeren voor Natuur- initiatieven op Twickel te bekijken en ervaringen uit te wisselen. Hans Gierveld, adjunct-rentmeester van Twickel, geeft een uitgebreide toelichting op de wijze waarop men in Twickel vorm wil geven aan het concept.   De groep bezoekt vervolgens twee bedrijven: het bedrijf van Wim Meijer (Meijer richt zich op een landschapsgerichte bedrijfsvoering) en het bedrijf van Marvin Hofstede. Hofstede gaat voor een natuurgericht bedrijf en wil zich ook richten op de maatschappelijke kant van natuur- en landschapsbeheer. Zowel tijdens de rondleiding als achteraf is er een continu gesprek gaande over welke kant je als boer op moet. De boeren uit Amerdiep zijn geïnteresseerd in het hoe en waarom van de keuzes die op Twickel worden gemaakt. Waarom zou je landschapsgericht of natuurgericht gaan boeren, waarom niet gewoon een melkquotum blijven volmelken? Waarom zou je natuur- en landschapsbeheer opnemen in je bedrijfsvoering? Gedurende de hele dag vindt er een geanimeerde uitwisseling plaats die een ieder weer mee naar huis kan nemen om zijn eigen beslissingen verder te ontwikkelen en te onderbouwen.

Vrijwilligers werken mee

Het toeval wil dat op zaterdag 11 maart zowel op Twickel als in Biesland vrijwilligers bereid waren de handen uit de mouwen te steken en een dagje mee te werken om de Boeren voor Natuur-initiatieven te ondersteunen.

Op Hoeve Biesland worden regelmatig zogenaamde 'doe-dagen' georganiseerd door en voor de leden van de Stichting 'Vrienden van Biesland'. Ook op 11 maart werd er weer enthousiast en hard gewerkt. De oude NAM-locatie achter de hoeve is enige tijd geleden leeggehaald en daardoor kwamen twee betonnen muren van zo'n drie meter hoog lelijk in het zicht. Om het zicht op het beton te ontnemen, zijn er bomen in een aarden wal geplant. De wal is vervolgens afgezet met een fraaie takkenril om ervoor te zorgen dat de koeien er niet tegenop klimmen. Ondanks de modder, de zware takken en het koude weer (de zon kwam nog wel even langs) is de klus geklaard; gelukkig met een goede verzorging door boerin Mieke, die de werkers op temperatuur hield met hete koffie, thee, soep, broodjes en warme chocolademelk.

Op landgoed Twickel steunen De Lions uit Hengelo het initiatief van Boeren voor Natuur. Door een dag mee te werken aan het landschapsonderhoud op het bedrijf De Bunte wilden zij laten zien dat zij niet alleen in woord, maar ook in daad het initiatief een warm hart toedragen.

Helaas liet de Wet van Murphy van zich horen en liep alles anders. Door omstandigheden waren veel Lions-leden ineens verhinderd en moest het organiserend comité helaas de werkdag voor dat moment afblazen. Zij gaven aan dit erg te betreuren maar geen andere optie te hebben. Er is nu afgesproken dat er nog vóór de zomer een moment wordt geprikt om hen verder te informeren over de natuurgerichte bedrijfsvoering op De Bunte en de effecten daarvan op natuur en landschap, en wat mogelijk hun rol zou kunnen zijn.   Na de zomer wordt er opnieuw een dag gepland waarop De Lions met hand- en spandiensten tastbaar maken dat Boeren voor Natuur wat hun betreft ook een meerwaarde voor de maatschappij in zich heeft. Van het vervolg zullen we u uiteraard op deze plek op de hoogte houden.

De eerste eieren en nesten zijn alweer gespot
Van het koude voorjaar raken de vogels gelukkig niet van de leg. Op Hoeve Biesland zijn alweer vele nesten gemeld! Geïnteresseerd? Bezoek www.hoevebiesland.nl voor de laatste stand van zaken.

AGENDA

• 1 mei 2006: overleg over voorlopige contracten Twickel
• Zomer 2006 (datum nog niet bekend): 'Waterworkshop' Biesland

NIEUWE PUBLICATIES

• Verhalen van Biesland,
  Voorstel voor monitoring en evaluatie van Boeren voor Natuur in de Polder van Biesland, 2005
• Boeren voor Natuur op Twickel,
  plan eerste fase, 2005
• Folder ‘Boeren voor Natuur op Twickel’, 2005
• Folder ’Boeren voor Natuur in het Amerdiep; unieke kans voor een uniek beekdalgebied’, 2005