Boeren voor Natuur

Brussel geeft groen licht aan Boeren voor Natuur

Terwijl half Nederland vakantie viert in een ongebruikelijke hitte (aan een Spaanse Costa, op een bergpad in de Alpen of gewoon per fiets op Texel), komt eindelijk het verlossende woord uit Brussel. Meegedeeld wordt dat “… de Commissie besloten heeft geen bezwaar te maken tegen bovengenoemde steunmaatregel aangezien de eerste  submaatregel verenigbaar is met het EG Verdrag en de tweede submaatregel geen steun betreft …”.  De langverwachte goedkeuring is daar. De opluchting is groot. De twee pilots (op Landgoed Twickel en in de Polder van Biesland) kunnen eindelijk van start. De media pakken het nieuws meteen op en van alle kanten (van lokale pers tot Staatscourant) komen de berichten langs. Een goed moment om in deze nieuwsbrief even een pas op de plaats te maken en de zaken op een rij te zetten. Wat houdt die goedkeuring precies in? En wat staat er eigenlijk op die andere 14 pagina’s van de EU beschikking?

Wat er is bereikt?
Voor de betrokken bedrijven houdt de goedkeuring in dat een start gemaakt kan worden met aanpassingen op het bedrijf die in afwachting van de staatssteuntoets steeds moesten worden uitgesteld. De natuurgerichte bedrijven gaan over op een bedrijfsvoering met een gesloten kringloop volgens het concept Boeren voor Natuur, waarbij zij geen mest en voer van buiten aanvoeren op het bedrijf. Dit zal leiden tot een ander, extensiever landgebruik waarbij meer ruimte komt voor natuur, milieuvriendelijk waterbeheer en biodiversiteit. Voor de ‘productie’ van deze natuur (en ter compensatie van gederfde inkomsten) worden zij betaald uit een regionaal fonds dat wordt gevuld met privaat én (voornamelijk) overheidsgeld. Dit fonds wordt beheerd door het Nationaal Groenfonds. Voor de landschapsgerichte bedrijven geldt eveneens dat zij verder kunnen gaan op de ingeslagen weg.

Nu komt het er op aan!
Het is natuurlijk niet zo dat de Europese Commissie er anderhalf jaar over heeft gedaan om alleen een handtekening te (laten) zetten. Verschillende keren zijn er vragen gesteld die weer zorgvuldig beantwoord moesten worden. De Commissie heeft dan ook niet alle voorstellen overgenomen. Heikel punt is en blijft de termijn: voor de landschapsgerichte bedrijven is goedkeuring verleend voor 30 jaar; voor de natuurgerichte bedrijven is voor de duur van de contracten een toezegging gedaan voor 10 jaar. Na die termijn wordt nogmaals bekeken of er nog voldaan wordt aan de staatssteuntegels. Voor de boeren is dat een moeilijk punt, zij lopen hierin een risico. De berekening van de hoogte van de vergoedingen is verschillende keren aangepast. De Commissie heeft aangegeven dat dit over 5 jaar geëvalueerd moet worden. Dus ook daar zitten nog onzekerheden. De vergoedingen voor landschapselementen betreffen alleen nieuwe landschapselementen. Dus bijvoorbeeld niet de oude houtwallen maar wel de randen daaromheen.

Natuurlijk heeft dit alles een keerzijde die we goed voor ogen moeten houden: voor het eerst verleent de EU goedkeuring aan maatregelen op bedrijfsniveau, en wel voor een periode voor 10 jaar. Dat is winst! Die goedkeuring geldt echter alleen voor de twee pilots. De komende jaren komt het er dus op aan om te laten zien dat het mogelijk is om landbouw en natuur op een goede manier met elkaar te verbinden en zo te zorgen dat het mooie landschap behouden blijft. En zo de weg vrij te maken zodat ook andere bedrijven volgens dit concept kunnen gaan werken.

Twickel: hoe nu verder?


“Allereerst zijn we blij dat we verder kunnen”, aldus Hans Gierveld, adjunct-rentmeester van Twickel. “We zijn bezig de reactie van Brussel en de consequenties daarvan goed te bestuderen. Voor het natuurgericht boeren hebben we een fiat om te laten zien wat we op deze manier kunnen bereiken. Positief dat we die kans krijgen; het is wel jammer dat het voor een korte periode is. We gaan met de partners (de boeren, maar ook bijvoorbeeld het waterschap) om de tafel om te bezien of zij op basis hiervan bereid zijn te investeren. Volgens Brussel moet het contract gesloten worden met de staat. Die uitspraak gaan we leggen naast ons plan om een regionale stichting op te richten met daarin ook niet-overheidspartijen. Kortom, er is nog veel werk te doen om de administratie en de formele zaken op orde te krijgen. In elk geval kunnen we aan de slag met het opzetten van het gesloten landbouwbedrijf. Daar gaan we nu vooral hard aan trekken. Helaas heeft Brussel het landschapsgerichte deel in zijn geheel verwezen naar de filosofie van de SN-regelingen, niet zoals wij voorstelden alleen voor de bepaling van de hoogte van de vergoedingen. Voor deze keuze is geen uitgebreide motivatie gegeven. Zo wordt uiteindelijk niet de inspanning van de boer beloond maar de waardedaling van de grond. In tweede instantie gaan we kijken wat we hier mee kunnen. De boeren willen graag beginnen, liefst dit jaar nog. En daar gaan we voor.”

Biesland: hoe nu verder?


Ondanks de onzekerheden die er ook na de goedkeuring nog liggen, zijn Jan en Mieke Duijndam enorm blij dat ze eindelijk verder kunnen.  “Nu moeten we in ons bedrijf de laatste stappen zetten om de gesloten kringloop te realiseren”, aldus Jan Duijndam.  “Ik ben aan het kijken waar ik in het voorjaar met tarwe ga beginnen. Dat is het enige voedergewas dat ik nog niet zelf verbouw. Verder gaan we nu echt aan de gang met de inrichting en met de landschapselementen: slikgebied, wandelpaden, natuurvriendelijke oevers… Van allerlei kanten denken mensen met ons mee; er is nu ook een groep studenten van Hogeschool ‘InHolland’ uit Delft die hier een project van maakt”.  Dat geeft Jan Duijndam misschien de ruimte om de pers te woord te blijven staan. Ook daar is hij bijzonder druk mee momenteel.

Aan de formele kant wordt eveneens hard getrokken. Op 29 augustus is er een bestuurlijk overleg op het bedrijf van Duijndam. De statuten voor de op te richten stichting, het contract tussen de stichting en het Groenfonds, de samenwerking tussen financiers en stichting, het contract waarin de verplichtingen m.b.t. het natuurgerichte bedrijfsvoering worden vastgelegd, alles ligt klaar voor een laatste check en uiteindelijke besluitvorming. Het voorbereidende werk hiervoor was een ingewikkelde klus; gelukkig zijn er dan ook weer juristen en notarissen die dat vakgebied beheersen!

Op 2 en 3 september zijn de jaarlijkse weer Bieslanddagen gepland. Ongetwijfeld geeft de goedkeuring uit Brussel aan deze dagen, die elk jaar heel veel belangstellenden trekken, nou net dat feestelijk randje en nóg wat extra dynamiek.

AGENDA

• 29 augustus: Bestuurlijk overleg Biesland en kennismakingsexcursie nieuwe bestuurders.
• 2 en 3 september: Open dagen in de Polder van Biesland
• Oktober 2006 (datum nog niet bekend): ‘Waterworkshop’ Biesland

NIEUWE PUBLICATIES

• Verhalen van Biesland 2005, Jaarverslag Monitoring en Evaluatie Boeren voor Natuur;
  T. Ekamper e.a.; 2006
• Visie op balans. Vragers en aanbieders van groen-blauwe diensten aan het woord;
  C.C. Niemeijer; 2006
• Hoeve Biesland, bedrijfsfolder, 2006