Boeren voor Natuur

Goedkeuring Twickel is rond


De verklaring van geen bezwaar voor natuurgerichte schapen-, zoogkoeien- en gemengde bedrijven volgens de visie Boeren voor Natuur is door de Europese Commissie afgegeven op 16 november 2007. Boeren voor Natuur kan daarmee ook op Twickel van start. Minister Verburg zal op 15 december het startsein geven.
De beschikking zelf is nog niet gepubliceerd in het Europese Staatssteunregister, maar is al wel verstuurd naar minister Verhagen en daarom ook bij de betrokkenen bekend. Er gingen geruchten dat de termijn voor de goedkeuring teruggeschroefd zou worden naar 5 à 7 jaar, maar gelukkig is de 10 jaar in stand gebleven. Uit de beschikking blijkt dat dit een uitzondering is: de langere termijn is dan ook goed onderbouwd.
Het maximale subsidiebedrag voor natuurgerichte bedrijven is niet aangepast ten aanzien van de vorige beschikking, ondanks de hogere bedragen die uit de berekeningen kwamen (de berekeningen zijn opgenomen in een ASG-rapport, dat beschikbaar is via www.boerenvoornatuur.nl). In de beschikking is één maximumbedrag vastgesteld voor alle gemengde bedrijven. De hoogte van de maximumvergoeding is daarmee verschillend per gebied, maar niet per type bedrijf. De beschikking noemt meerdere keren het belang van monitoring en evaluatie. Waar eerder de indruk bestond dat ‘Brussel’ vooral geïnteresseerd is in de hoogte van de vergoeding, blijkt nu duidelijk dat men ook geïnteresseerd is in de resultaten van Boeren voor Natuur.

Landschapsgerichte bedrijf wellicht toch mogelijk dankzij Catalogus


In de eerdere beschikking van Brussel, in december 2006, wordt aangegeven dat voor het realiseren van nieuwe landschapselementen op de landbouwbedrijven gebruik gemaakt moet en kan worden van bestaand instrumentarium, met name de SN-regeling van het Programma Beheer.  Het bezwaar van Twickel hierbij is dat daarvoor de bestemming van de grond moet worden veranderd, van landbouw naar natuur. Inmiddels is de Catalogus Groenblauwe Diensten beschikbaar. Deze biedt een financieel referentiekader voor maximale vergoedingen voor inrichtingskosten, grondbeslag en beheerskosten. Het is aan de provincies om binnen dit kader de catalogus verder gebiedsspecifiek in te vullen.
Voor het landschapsgerichte deel van Boeren voor Natuur op Twickel (het aanleggen van nieuwe landschapselementen op natuurgerichte en landschapsgerichte bedrijven) biedt de GB-Catalogus in principe twee mogelijkheden.

1. De eerste vorm komt overeen met de functiewijziging (van landbouw naar natuur) zoals die in het Programma Beheer is/was geregeld.
2. De tweede optie is om de status van de grond waarop nieuwe elementen worden aangelegd niet duurzaam om te zetten, maar tijdelijk uit ‘primaire landbouwkundige productie’ te nemen. In de beschikking bij de Catalogus gaat men uit van een periode van vijf tot zeven jaar, die vervolgens weer verlengd kan worden. Gedurende deze periode ontvangt de grondeigenaar/pachter de inkomstenderving (maximaal ruim € 1.000/ha/jaar). Daarnaast kunnen ook hier inrichtingskosten en jaarlijkse beheerskosten worden vergoed.

Al met al lijkt de tweede optie voldoende mogelijkheden te bieden om tot een bevredigende vergoeding te komen voor de nieuw geplande landschapselementen op Twickel. In de eerdere plannen werd uitgegaan van een jaarlijkse vergoeding van € 1.440/ha/jaar. Met de GB-Catalogus bedragen is dat te realiseren. Momenteel wordt met de provincie Overijssel nagegaan hoe de contracten kunnen worden vormgegeven.

Bieslanders druipen af na bezoek aan Twickel


Op 29 september vertrok om 8 uur in de ochtend een bus met Bieslandse vrijwilligers en andere BvN-betrokkenen vanuit Delft. Doel van de reis was landgoed Twickel, en in het bijzonder een aantal van de boerenbedrijven die bezig zijn met Boeren voor Natuur. Na een eerste stop langs de A12 om nog twee excursiegangers op te halen, arriveerde de bus op het bedrijf van de familie Luttikhedde. Onder het genot van koffie met heerlijke Twentse krentenwegge zette André Luttikhedde de plannen voor zijn natuurgerichte bedrijf uiteen. Adjunct-rentmeester Hans Gierveld nam het buitendeel voor zijn rekening, aangezien André, net kersvers vader geworden, nog wat andere zaken aan zijn hoofd had. Ondanks modder, plassen en regen ging het gezelschap vanaf de potstal toch de Azelermeen in om de omgeving daadwerkelijk te ‘beleven’.

Anton Stortelder, vanuit Alterra al jaren projectleider voor BvN op Twickel, reed vervolgens voor de bus uit naar het bedrijf van Corney Niemeijer. Hij koos een fraaie, nogal rustieke route waar de buschauffeur niet erg gelukkig van werd. Corney had op de zolder een geweldige lunch klaarstaan die zeer wel aan het gezelschap besteed bleek. Zijn plannen voor een natuurgerichte bedrijfsvoering in combinatie met een advies- en trainingsbureau riep de nodige vragen op over de economische haalbaarheid van het concept BvN in deze omgeving. Beide boeren ontplooien namelijk nevenactiviteiten om in hun inkomen te voorzien. Op dit moment is dat noodzaak, aangezien BvN nog steeds niet van start is en er dus nog geen enkele vorm van vergoeding is. Hoe een en ander uitpakt op de langere termijn zal de tijd moeten leren.

Buiten bleef het gestaag regenen maar dat weerhield de groep niet om ook hier door het modderige maar prachtige landschap te ploeteren en zo een beeld te krijgen van hoe dat nou is, dat kleinschalige coulisselandschap van Twickel. Een bezoek aan de tuinen van kasteel Twickel was de laatste buitenactiviteit op het programma. En ook hier wilde het maar niet droog worden! Ondanks dat waren de tuinen, omlijst door een uitgebreid verhaal van de gids over de geschiedenis van het landgoed, het kasteel en zijn bewoners zeker de moeite waard. Met natte voeten en licht koude botten werd de dag borrelend afgesloten in de lokale uitspanning ’t Hoogspel in Delden.

Japanse onderzoekers geïnteresseerd in Boeren voor Natuur
Onderzoekers van het Japanse onderzoeksinstituut National Institute for Agro-Environmental Sciences (NIAES) in Tsukuba zijn erg geïnteresseerd in Boeren voor Natuur. De onderzoekers bekijken vormen van agrarisch natuurbeheer in het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Japan. Ze houden de ontwikkelingen in Nederland al jaren in de gaten. Boeren voor Natuur spreekt hen erg aan. In maart bezochten ze het bedrijf van Jan Duijndam, in de polder van Biesland. In september gingen zij naar Twickel om een kijkje te nemen op het bedrijf van Corney Niemeijer.

Hogeschool InHolland krijgt grotere rol in Biesland


Docent Michel Barendse van Hogeschool InHolland in Delft is lid van de Stichting Vrienden van Biesland en vrijwilliger bij de monitoring van ecologie binnen Boeren voor Natuur in de polder van Biesland. In opdracht van de Vrienden hadden groepjes studenten al eens projecten gedaan in de polder. Van het één kwam het ander. Er kwamen studenten meekijken met de monitoring. Er kwam een afstudeerder bij Alterra. Er kwam een gezamenlijke subsidieaanvraag bij de Regeling Innovatie Groen Onderwijs. En inmiddels zijn we de samenwerking aan het uitbouwen. In hogeschoolbrede projecten worden groepjes studenten van verschillende studierichtingen aan het werk gezet binnen het thema Maatschappij in een afgebakende projectopdracht van enkele maanden. Mogelijk kunnen ook de thema’s Bedrijf en Ecologie een plek krijgen in de hogeschoolbrede projecten. De polder van Biesland ligt dicht bij Delft en is daarom goed te bereiken voor de studenten. Bovendien gebeurt er zoveel de polder, dat er voor de studenten genoeg te leren en mee te ontwikkelen valt. De monitoring en evaluatie krijgen er meer body van: de studenten kunnen veel werk verzetten en daarmee de vrijwilligers en onderzoekers ondersteunen.

Boeren voor Natuur in de Bethunepolder verkend


In de vorige twee nieuwsbrieven hebben we al aandacht besteed aan de Bethunepolder. Deze keer kunnen we het daarom kort houden. Er komt een daadwerkelijke verkenning naar de mogelijkheden van Boeren voor Natuur in de Bethunepolder. Samen met de boeren, Waternet, Staatsbosbeheer, Dienst Landelijk Gebied en de Provincie Utrecht worden ‘bouwplannen’ en bedrijfsplannen opgesteld. Met bouwplan bedoelen we het plan waarin wordt vastgelegd welk stuk land waarvoor wordt gebruikt. Het inrichtingsplan dat in het kader van de landinrichting Noorderpark is gemaakt, is hiervoor de basis. Voor het opstellen van de plannen wordt intensief overlegd met alle betrokkenen en wordt veldonderzoek verricht.

Boeren voor Natuur in Boxtel bijna van start
Het plan om een natuurgericht bedrijf op te zetten in Boxtel is weer een stap verder. De gemeente heeft het plan goedgekeurd. Nu is de provincie aan zet. Op hoofdlijnen kunnen ze daar akkoord gaan met de aanpak, waarbij voor het duurzaam in stand houden van een natuurgericht bedrijf een aantal bouwkavels wordt toegezegd. Wel zijn er op onderdelen vragen en suggesties voor bijstelling. Hiervoor worden binnenkort knopen doorgehakt.

AGENDA

• 15 december: ondertekening contracten Twickel

NIEUWE PUBLICATIES

• Boeren voor Natuur, een economische vertaling. ASG-rapport 52 (2007)
• Inrichtingsplan Boeren voor Natuur Biesland, DLG (2007)