Boeren voor Natuur

Ook de contracten voor Twickel in 2007 getekend


Op 15 december is het dan eindelijk zover. In de paardenschuur op landgoed Twickel wordt het startsein gegeven voor de uitvoering van de pilot Boeren voor Natuur op Twickel. Minister Verburg is naar Delden afgereisd om samen met vertegenwoordigers van LNV, Provincie Overijssel, Waterschap Regge en Dinkel, Regio Twente, gemeenten Hof van Twente en de Stichting Twickel de samenwerkingovereenkomst te ondertekenen. Na een warm woord van welkom door de heer Krudop, voorzitter van de Stichting Twickel, spreekt de minister haar waardering uit voor alle betrokkenen bij het proces. De weg ernaartoe was een lange, en veel geduld en uithoudingsvermogen werd geëist, niet alleen van de betrokken boeren, maar ook van andere partijen. Velen hebben een belangrijke rol gespeeld in dit proces en zullen dat in de toekomst blijven doen. “Dat wil overigens niet zeggen dat u er alleen voor staat”, aldus de minister. “Want als ik straks mijn handtekening zet, dan teken ik niet alleen voor een financiële bijdrage van LNV. Wat mij betreft, gaat onze steun verder. Ik wil graag langdurig betrokken blijven en ik zeg u dan ook toe dat u in de pilotperiode gebruik kunt blijven maken van de expertise van de Directie Regionale Zaken van LNV en de Kennisinstituten.”

Ook gedeputeerde Piet Jansen van de Provincie Overijssel staat vervolgens stil bij deze belangrijke mijlpaal. Boeren hebben hier te maken met een ‘agrarische bedrijfsvoering met natuurlijke handicaps’, zo geeft hij aan. Dit pakt slecht uit voor hun concurrentiepositie. Boeren voor Natuur biedt hen een kans om hun bedrijf voort te zetten en er bovendien aan bij te dragen dat dit mooie, kleinschalige landschap behouden kan blijven. Aan het fonds waaruit de boeren voor hun diensten betaald zullen worden droegen niet alleen de provincie en LNV bij, ook de regio zelf leverde een belangrijk aandeel. Het Nationaal Groenfonds beheert dit fonds en zal er zorg voor dragen dat het geld op de juiste momenten beschikbaar is.

Niet alleen de samenwerkingsovereenkomst wordt ondertekend, ook de ‘streefbeelden’ die voor de drie bedrijven zijn gemaakt worden van alle handtekeningen voorzien. Daarna is het woord aan de drie boeren zelf, die kort aangeven wat hen drijft om deze stap te zetten en waar de uitdaging voor hen ligt. Hun handtekening op het streefbeeld van hun eigen bedrijf staat symbool voor hun bereidheid en enthousiasme om van Boeren voor Natuur een succes te maken. De streefbeelden van de drie bedrijven op Twickel zijn hier te bekijken.

Daarna worden ook de contracten tussen de provincie en de drie boeren ondertekend. Het contract met betrekking tot het beheer van de projectrekening wordt als laatste in de rij ondertekend door de provincie en het Nationaal Groenfonds. Daarmee is Boeren voor Natuur op Twickel een feit en wordt het glas geheven.

Monitoringplan op Twickel is rond


Nu de contracten voor Twickel getekend zijn, is het monitoringplan opgesteld en zijn verschillende deelonderzoeken uitgewerkt. Ten eerste is daar de monitoring van de bedrijven ten aanzien van hun landbouwpraktijk. Hierbij speelt de Animal Science Group uit Lelystad een belangrijke rol (Gidi Smolders en Jan Verkaik). Zij hebben samen met de drie ondernemers (Luttikhedde, Niemeijer en Hofstede) bekeken wat er zoal vastgelegd wordt. Voor het vogelkundig onderzoek wordt samengewerkt met leden van de Vogelwerkgroep Twente (contactpersoon Peter van den Akker). Vrijwilligers gaan dit voorjaar monitoren wat er aan broedvogels op de bedrijven is en wordt waargenomen. Met het Waterschap Regge en Dinkel is de monitoring van de waterhuishouding opgepakt. Met de drie ondernemers wordt in detail vastgelegd op welke plekken monitoring gaat plaatsvinden, wat het zal inhouden en welke rol zij er zelf in kunnen spelen. Dienst Landelijk Gebied heeft de voorbereiding van de nieuwe landschapselementen ter hand genomen. Met Gees Kuit Advies (Delden) zijn concrete afspraken gemaakt om de effecten van Boeren voor Natuur op de maatschappelijke omgeving goed te monitoren. Inmiddels heeft Fabrice Ottburg van Alterra ook op Twickel een nulmeting van de visstand op twee belangrijke plekken uitgevoerd. Dit voorjaar zal Albert Corporaal (Alterra) een flora- en vegetatiekartering uitvoeren. In het groeiseizoen wordt gewasonderzoek uitgevoerd; direct aansluitend op het groeiseizoen staat een bodemvruchtbaarheidsonderzoek gepland. Kortom, Twickel is er klaar voor!

Het monitoringplan wordt binnenkort afgerond. De coördinatie van de monitoring ligt bij Alterra. In januari van het volgende jaar zullen de eerste resultaten in een monitoringverslag worden vastgelegd.

Zoektocht naar look-alikes Boeren voor Natuur in Europa


Eén ding is duidelijk: overal in Europa nemen boeren initiatieven die het voor hen mogelijk maken hun bedrijven voort te zetten. Combinaties met zorg, vermaak of verkoop aan huis zijn vrij algemeen. Ook natuur is een tweede tak van sport. We vonden in ons onderzoek echter nog maar weinig Boeren voor Natuur–achtige initiatieven. Waarschijnlijk heeft dat te maken met de financiën en de randvoorwaarden die de EU daaraan oplegt. De vergaande integratie van natuur en landbouw zorgt er immers voor dat er veel minder melk of bijvoorbeeld vlees geproduceerd wordt, terwijl de inkomsten uit natuur aan opgelegde limieten moeten voldoen. Want ook al gaat de boer veel minder produceren, als er eenmaal overheidssubsidies in het spel zijn blijven beleidsmakers bevreesd voor concurrentievervalsing. Bovendien zijn mensen eerder geneigd te laten zien hoe goed hun ideeën bij het beleid (en de financieringsbronnen die daarbij horen) passen, dan dat ze zullen aangeven dat hun ideeën anders zijn. In het onderzoek is inmiddels een ‘search’ uitgezet, omdat we toch graag willen weten welke initiatieven in Europa dezelfde moeite als Boeren voor Natuur hebben ondervonden om tot uitvoering te kunnen komen. Die krachten kunnen gebundeld worden! Zie bijgaand de (Engelstalige) search: kent u iemand met mogelijk interessante ervaringen, wilt u de search dan doorsturen?

Bieslandse monitoring 2008 van start


Het seizoen is weer aangebroken. De natuur komt tot leven en de monitoring in de Polder van Biesland is weer van start gegaan. Dick Jonkers gaf op 17 maart de cursus “alarmtellingen weidevogels” aan de weidevogelaars van Biesland. In deze cursus is vooral aandacht besteed aan het gedrag van weidevogels (o.a. territoriumgedrag) in relatie tot het vaststellen van nestlocaties. Met een veldochtend op 5 april is de cursus afgesloten. Fabrice Ottburg en Henk van Blitterswijk (onderzoekers Alterra) gaven op 18 april op Hogeschool InHolland een college aan de studenten die dit jaar de monitoring van libellen, amfibieën en dagvlinders op zich gaan nemen. Goed op de hoogte van de methodiek en met duidelijke instructies gaan zij nu optimaal voorbereid het veld in! Op maandag 21 april is de eerste inventarisatieronde voor vissen uitgevoerd in de ‘transecten’ zoals die vorig jaar zijn uitgezet. Bijvangsten van amfibieën worden ook genoteerd. In 2008 volgen nog twee rondes en daarmee komen de ontwikkelingen van de visstand in Biesland stap voor stap in beeld. Terwijl aan alle kanten monitoringactiviteiten gaande zijn, wordt de laatste hand gelegd aan de analyse van de gegevens van 2007. Op de volgende M&E-bijeenkomst (23 juni) is het boekje Verhalen Van Biesland 2007 zeker beschikbaar.

Andere initiatieven: Buurtvereniging Zwolle
In Overijssel is een experiment gestart op het gebied van groen-blauwe diensten. Doel is het beheer van natuur, landschap en water door particulieren te bevorderen en zo het fraaie, kleinschalige landschap tussen de stad en de IJssel te behouden. Hiervoor is drie jaar geleden het Buurtschap IJsselzone Zwolle opgericht. Ook is een fonds gevormd waarvan het vermogen op een verantwoorde manier wordt belegd. Uit de opbrengsten worden grondeigenaren betaald die aan natuur- en landschapsbeheer doen. Net als bij Boeren voor Natuur gaat het hier om een langjarig contract, waarbij inkomsten voor een lange periode gegarandeerd worden. De hoogte van de vergoedingen is vastgelegd in de Catalogus Groenblauwe Diensten. Belangrijk verschil is dat het experiment zich niet uitsluitend op boeren richt; ook particulieren kunnen voor natuurbeheer worden betaald. Meer informatie in het krantenbericht: Geld_beleggen_om_de_IJsselrand_groen_te_houden.

Proefschrift ‘Worlds Apart’ neemt Polder van Biesland onder de loep


Op 29 februari verdedigde Marleen Buizer haar proefschrift ‘Worlds Apart’. Het bestuurskundige werk gaat over de wisselwerking tussen lokale initiatieven en gevestigd beleid. Het stelt de vraag wat het lot is van initiatieven die van dat beleid afwijken. Eén van de drie opgenomen voorbeelden is de Polder van Biesland. De belangrijkste conclusie? Lokaal initiatief en beleid zijn nog teveel aparte werelden. De ideeënrijkdom en het doorzettingsvermogen bij initiatiefnemers zijn groot, maar de politieke discussie over de gevolgen daarvan wordt te weinig gevoerd. Daar is dus nog een wereld te winnen! Bijgaand vindt U de Nederlandse samenvatting van het proefschrift, en het hoofdstuk over de Polder van Biesland in het Engels. Belangstellenden kunnen een exemplaar van het gehele boek bestellen bij Annelies.Bruinsma@wur.nl.

AGENDA

• 23 juni 2008: Bijeenkomst Monitoring en Evaluatie polder van Biesland

NIEUWE PUBLICATIES

• Twickel, Streefbeeld Erve Bokdam (2007), plan en poster
• Twickel, Streefbeeld Erve Bunte (2007), plan en poster
• Twickel, Streefbeeld Erve Loninkwoner (2007), plan en poster
• Boeren als partners in natuurbeheer (2008). Judith Westerink; Vakblad Natuur Bos Landschap.
• D.J.A.J.M Nuijten, 2008. Beleving van Boeren voor Natuur. Monitoring en evaluatie van de beleving van een natuurgerichte agrarische bedrijfsvoering in de Polder van Biesland. Alterra-rapport 1671.