Nieuwsbrief detail
[nieuwsbrief] Boeren voor Natuur - november 2005
Boeren uit Twickel bezoeken Polder van Biesland
In het kader van de kennisuitwisseling tussen de verschillende Boeren voor Natuur-projecten bezocht een aantal boeren uit Twickel op 25 oktober 2005 de Polder van Biesland. Het doel van de dag was om de boeren kennis te laten maken met de praktische en bedrijfsmatige kant van andere Boeren voor Natuur-projecten. Ook werd er aandacht besteed aan de rol van een stichting als ‘Vrienden van Biesland’ in de communicatie over Boeren voor Natuur. Ondanks het slechte weer was het een constructieve dag waarop de boeren uit Twickel praktische kennis, ervaringen en ideeën uitwisselden met Jan Duijndam, boer in de Polder van Biesland.
Het bezoek start met een presentatie van de Stichting Vrienden van Biesland. In deze presentatie komen draagvlakverbreding, betrokkenheid van bewoners uit de streek, het creëren van publiciteit en de werving van sponsorgelden bij bedrijven aan de orde. Tijdens de lunch vertelt Jan Duijndam over zijn bedrijf, zijn drijfveren en zijn toekomstplannen. Aansluitend is er een rondleiding door de polder en op de boerderij van Jan. De boeren uit Twickel zijn vooral geïnteresseerd in de praktische kant van Boeren voor Natuur. Ze constateren dat de verschillen tussen de Polder van Biesland en Landgoed Twickel om een andere aanpak van Boeren voor Natuur vragen. Vooral de uitwerking van een natuurgerichte bedrijfsvoering vereist maatwerk.
Op de weg terug wordt er in de bus nog gepraat over het monitoring- en evaluatiesysteem voor Boeren voor Natuur. Gedurende een periode van vijf jaar wordt jaar op jaar nagegaan wat er op het bedrijf gebeurt op het gebied van bedrijfseconomie, diergezondheid, vegetatie, draagvlak in de streek etc. Het systeem dat nu is ontwikkeld voor Biesland, zou ook voor Twickel van betekenis kunnen zijn.
In een volgende uitwisseling kunnen deze en andere ervaringen uitgebreider worden gedeeld.
Natuurbalans 2005: Boeren voor Natuur een oplossing?
De Natuurbalans 2005 trekt een aantal sombere conclusies. Onder andere wordt geconcludeerd dat de keuze van Minister Veerman om minder hectares aan te kopen en meer hectares natuurlijk te laten beheren door boeren, onvoldoende resultaten en te weinig continuïteit oplevert. De belangrijkste oorzaken:
| - | boeren kiezen te weinig voor de zwaardere pakketten omdat die economisch niet aantrekkelijk genoeg zijn; |
| - | de kleine bedrijven staan economisch onder druk waardoor hun voortbestaan alsmede de opgebouwde resultaten van agrarisch natuurbeheer onder druk staan; |
| - | agrarisch natuurbeheer gaat onvoldoende gepaard met inrichtingsmaatregelen, met name ten behoeve van een betere waterhuishouding; |
| - | bedrijven zullen (voornamelijk om economische redenen) niet voor hun gehele bedrijfsoppervlakte beheerpakketten afsluiten, terwijl dit in en rond de EHS en andere natuurgebieden wel nodig is. |
Boeren voor Natuur springt in op deze knelpunten. Op het ‘natuurgerichte bedrijf’ past de boer immers op zijn gehele bedrijfsoppervlakte een ‘gesloten kringloop’ toe, dat wil zeggen dat geen mineralen worden aangevoerd van buiten het bedrijf. Daarmee worden de omstandigheden gecreëerd die overeenkomen met de zwaarste pakketten uit het Programma Beheer. Er worden aanzienlijke inrichtingsmaatregelen getroffen ten behoeve van een gewijzigd waterbeheer. De continuïteit wordt gegarandeerd door een fonds tot stand te brengen waarmee de boer voor een lange termijn betaald kan worden voor beheer, en daarnaast gecompenseerd kan worden voor de inkomsten die hij gaat verliezen als gevolg van het kringloopbeheer. Daarmee geeft het de bedrijven toekomstperspectief en zijn zij eerder geneigd hiervoor te kiezen. Daarnaast wordt de continuïteit gewaarborgd door erfdienstbaarheidcontracten af te sluiten. Daardoor worden de maatregelen voor de lange termijn aan de grond gekoppeld. Dit laatste wordt overigens ook in de aanbevelingen van bovengenoemd rapport bepleit.
Boeren voor Natuur lijkt zo uitstekend te passen in de lacune die in de Natuurbalans wordt geconstateerd. Doorgang van de pilotprojecten kan ervoor zorgen dat in de Natuurbalans 2006 geanticipeerd kan worden op rooskleuriger conclusies over natuurbeheer door boeren. Door de uitvoering goed te monitoren kan worden beoordeeld of deze aanpak ook op grotere schaal toegepast kan worden, en welke financiële inzet van de verschillende betrokken partijen gewenst is.
Een boerenbedrijf draaiende houden is een vak apart. Een bedrijf runnen vanuit het concept Boeren voor Natuur is weer een ander verhaal. Jan en Mieke Duijndam zijn niet alleen druk met de ontwikkeling van hun bedrijf zelf, ze houden zich ook bezig met tal van andere zaken die direct of indirect te maken hebben met hun keuze voor een natuurgerichte bedrijfsvoering. Een kleine greep uit de ‘neven’-activiteiten van de afgelopen maanden als illustratie:
Biesland Dagen
Voor de derde achtereenvolgende keer werden op 3 en 4 september de Biesland Dagen georganiseerd door de familie Duijndam en de Stichting Vrienden van Biesland. Op de hoeve waren vele vrijwilligers van (natuur)organisaties uit de omgeving te vinden, op en om het bedrijf waren allerlei activiteiten gaande waaraan jong en oud konden deelnemen en ook aan de inwendige mens werd gedacht. Het evenement trok dit jaar zo’n 2000 bezoekers. De dagen zijn onder meer aangegrepen om bezoekers te ondervragen over hun beleving van dit gebied. Ook is een 50-tal nieuwe ‘Vrienden’ geworven.
Rondleidingen op het bedrijf
In de laatste maanden hebben Jan en Mieke Duijndam gemiddeld zo’n twee maal per week groepen rondgeleid op hun bedrijf. Behalve de boeren uit Twickel (zie elders in deze nieuwsbrief) waren dit onder andere 7 schoolklassen, een groep boeren en ambtenaren uit Frankrijk, boeren uit Wijk en Wouden, een Tweede Kamerdelegatie en een ambassade. Alle bezoeken worden bijgehouden in een logboek, dat ook weer een onderdeel is van het monitoringsysteem.
Bezoek leden van de Tweede Kamerfractie
Op 26 september ontvingen Jan en Mieke Duijndam en Leo Suijker, wethouder van de gemeente Pijnacker-Nootdorp en actief pleitbezorger van het initiatief in de Polder van Biesland, een delegatie van de tweede kamerfractie van de Partij van de Arbeid. Joanneke Kruijsen en Harm-Evert Waalkens, die de ontwikkelingen in deze polder vanuit de Tweede Kamer volgen, stuurden hun ‘niet-groene’ collega’s (Nebahat Albayrak, Mariëtte Hamer en Pauline Smeets) een dag naar het platteland. Naast de verhalen sloeg met name de lunch met het biologische vlees van Hoeve Biesland aan: "we komen zeker terug!"
Vervolgbijeenkomst monitoring en evaluatie
Op donderdagavond 10 november waren Jan en Mieke Duijndam beiden aanwezig bij de vervolgbijeenkomst Monitoring en evaluatie in de Natuurschuur in Delft. De verschillende groepen presenteerden de acties die in de periode vanaf 6 juni zijn ondernomen en wat hiervan de resultaten zijn. Alle gegevens van 2005 worden verzameld in een jaarverslag zodat de effecten van Boeren voor Natuur jaar op jaar nauwkeurig gevolgd kunnen worden. Tot laat in de avond waren de groepen vervolgens druk doende om te bepalen wat er in 2005 nog moet gebeuren en wat voor 2006 op het programma staat.
Laatste ontwikkelingen Amerdiep
In het Amerdiep-project hebben 8 boeren het voortouw genomen om een plan te ontwikkelen om boeren-natuurbeheer te stimuleren rondom de bovenloop van het Amerdiep. Samen met NLTO en Alterra hebben zij een brochure opgesteld waarin hun ideeën zijn gebundeld. Deze brochure hebben ze tijdens een bijeenkomst van het Interregproject 'Farmers for Nature' op 4 november aangeboden aan de Drentse gedeputeerde mw. A. Edelenbosch. In dit Interregproject zijn betrokkenen uit Duitsland, Noorwegen, oost Engeland, de Shetland-eilanden, België en Nederland bezig met vraagstukken rondom natuurbeheer door boeren. Overigens is ‘Farmers for Nature’ niet hetzelfde als Boeren voor Natuur. In het Interregproject is ‘Farmers for Nature’ een paraplunaam voor allerlei activiteiten van boeren; het Boeren voor Natuur-project in Amerdiep is een van de initiatieven (zie ook de website: www.farmersfornature.org). In hun presentatie onderstreepten de boeren de punten die voor hen als boer-ondernemer essentieel zijn: duur en omvang van eventuele contracten, begeleidende maatregelen als ‘kavelruil-plus’, bilateraal overleg met tal van betrokken instanties (zoals minister Veerman, LNV in de regio, provincie, waterschap, 2 drinkwatermaatschappijen, gemeenten, SBB, kavelruil- en ruilverkavelingscommissie) etc. Aansluitend werd in een veldbezoek geïllustreerd wat men voor ogen had. De voorzitter van het Nationaal Brink- en Esdorpen Landschap, tevens één van de 2 ambassadeurs voor dit project, heeft toegezegd dat er alle benodigde aandacht aan de ideeën geschonken zal worden. Hij ziet het Amerdiep-initiatief is een goed initiatief dat wellicht ook elders goed bruikbaar is.
Aansluitend is op 9 november met de ambtelijke vertegenwoordiging van de bovengenoemde instanties verkend op welke manier elke organisatie zou kunnen inspelen op het Amerdiepinitiatief. Daaruit is een 'grosslijst' met ideeën ontstaan die de komende tijd opgepakt gaan worden. De boeren, NLTO en Alterra zullen dit uitwerken en hierover terugmelden. Met de organisaties is afgesproken om de eerste ronde van bilaterale gesprekken nog zoveel mogelijk in 2005 te voeren.
Meer informatie: albert.corporaal@wur.nl
- 29 november: gesprek met ‘Brusselse ambtenaren’ over voortgang staatssteuntoets
- 20 december: bijeenkomst begeleidingscommissie Boeren voor Natuur in Den Haag
- december 2005: ambtelijke overlegronde over boereninitiatief Amerdiep met verschillende betrokken organisaties
- Verhalen van Biesland,
Voorstel voor monitoring en evaluatie van Boeren voor Natuur in de Polder van Biesland, 2005 - Boeren voor Natuur op Twickel,
plan eerste fase, 2005 - Folder ‘Boeren voor Natuur op Twickel’, 2005
- Folder ’Boeren voor Natuur in het Amerdiep; unieke kans voor een uniek beekdalgebied’, 2005